Шота Руставели

Жолборс терисин кийген баатыр

152 беттин 1 - бети

 

 Жолборс терисин кийген баатыр

Алыкул Осмоновдун эркин котормосу

Аты-жөнун китепке жаздырбастан Алыкулдун анык куйөрманы катары «Жолборс терисин кийген баатырдын» XXI кылымдагы алгачкы басы-лышына каржылык жактан көмөк көрсөткөн кыргыздын жөнөкөй атуулуна окурман журтунан рахмат айтуу парзыбыз. Бул ишти Өкмөт, КР маданият министрлиги же байлыгы молдор жасаганга жарабады эле.

 

Шота Руставели. Жолборс терисин кийген баатыр: Поэма /Котор. А. Осмонов. Басууга даярдаган, баш сөзүн жазган П. Казыбаев. – 7-басылышы. – Б.: Бийиктик, 2010. – 336 б. китебинен алынды

 

Которгон Алыкул Осмонов
6-басылышы 1982-жылы чыккан.

«ЖОЛБОРС ТЕРИСИН КИЙГЕН БААТЫР» БАЯНЫ

 

Дасыккан адабиятчылар менен таланттуу котормочулардын далай сынынан, алтымыш беш миң окурман баамынан өткөн жана көптөгөн калемгерлердин сөз өнөрүн өркүндөтүүсүнө өбөлгө түзгөн Шота Руставелинин айтылуу дастаны Алыкул Осмоновдун эркин котормосунда 70 жыл ичинде алты ирет басылганы адабияттагы өзгөчө көрүнүш. Анткени түп нускадагы эң мыкты чыгармалар деле кайра-кайра китеп түрүндө чыгарылышы чанда кездешет.

Алыкул айтылуу котормосун 1938-жылы май айында баштап, 1939-жылдын апрелинде бүтүрсө, ошол эле жыл-дын 15-ноябрында латын арибинде терүүгө берилип, Казан шаарындагы Татполиграфта 23 басма табак көлөмүндө, 10 миң 90 нуска эсебинде, Кыргызмамбастын грифи менен китеп болуп чыккан. «Кыргызстан мамлекет басмасы» деп айланта жазылган жазуу, ичинде чыгып келаткан күн, тоолор жана алчактаган ат минип турган ак калпакчан кишинин сүрөтү, сол жагы бадырайган буудай башы, оң жагы куш канаты иймекей тарта курчап турган айлампа текче үстүндөгү китеп мукабасы менен бир бүтүндүккө ши-релишип, энтамгалык таасирге жетип турат.

Басууга кол коюлган күнү — 1940-жылдын 11-марты. Ар бир басма табагында 48 миң 400 тамга боюнча жазылганын алсак, китеп 1113200 тамгадан турат. Ал эми азыркы эреже боюнча бир басма табак дегенибизде 40000 тамга бар. Бирок бул сан китептин чоң, кичине форматына, көлөмүнө, сүрөттөрүнүн санына карата да өзгөрүп кетерин эске алуу шарт.

Биринчи басылышына жооптуу редактор А. Осмонов өзү, жооптуу корректорлор Б. Ысмайылов, Ж. Солтобаев, чыгышына жооптуу Ж. Жоробаев, техникалык редактору Н. Гайфуллин болушкан.

Котормонун экинчи басылышы 1950-жылы 20-июлда терүүгө берилип, ошол эле жылдын 21-ноябрында басууга кол коюлган. Көлөмү 16 басма табак, нускасы 5090. Котормонун редактору Т. Сыдыкбеков болгон. Бул китеп 1951-жылы жарык көрөт. Демек, 1, 2 — басылыштарына котормочу А. Осмонов автор жана редактор катары катышы бардыгын, бирок ден соолугуна байланыштуу экинчисине канчалык деңгээлде катышкандыгын адабий тарыхга эске алыш зарыл.

1956-жылы «Кыргызстан» басмасында Ш. Абдылдаев-дин редакторлугу менен 10 миң нускада, 16 басма табак көлөмүндө чыгарылган. 16-июлда терүүгө берилип, 12-октябрда басууга кол коюлган.

1975-жылы 19-ноябрда терүүгө, 1976-жылы 19-январда басууга кол коюлуп, чыгышына жооптуу А. Исакова болгон басылма 16 басма табак көлөмүндө 20 миң нуска менен «Мектеп» басмасынан жарык көргөн.

Акыркы алтынчы басылышы 1982-жылы ушул эле бас-мадан Э. Үсөновдун жооптуулугу менен 15 миң нускада (300 бет), 16 басма табак көлөмүндө чыгарылган.

Биринчи жана алтынчы басылыштардын көлөм боюнча айырмасы 7 басма табак экени эмнеде? Башта эскертил-гендей китептин форматына жараша болгон. Мисалы, 1940-жылдагысы 60x90 1/16, калгандары негизинен 84x108 1/32 форматта. Булар техникалык жагы деп коёлу.

Ал эми жалпы саны 65 миң 180 нусканы түзгөн ко-тормо чыгарманын маани-маңызы кандай өзгөртүүлөргө, алымча-кошумчаларга кез келгени адабият айдыңында көңүлгө алынбаганы текстология илиминин кемтигидир.

 

БЕТ АЧАР

 

Аааламды алдуу кылып жаратканым, 
Баарына энчи



1 | 2 | 3 Кийинкиси Аягы


Ой-пикирлер (0)
 
Ой-пикириңизди калтырыңыз